Μετά το προδοτικό πραξικόπημα του Ιουλίου του 74 και τη βάρβαρη Τουρκική εισβολή ο Κυπριακός Λαός, κλήθηκε από την ηγεσία του να αναλάβει, ένα μακροχρόνιο αγώνα για τη διεκδίκηση των δικαίων του.

Πολλά λέχθηκαν και γράφτηκαν για τις προϋποθέσεις, τις μορφές ή ακόμα και για τη σκοπιμότητα του αγώνα αυτού. Ήταν λυπηρό, μάλιστα, γιατί για δύο σχεδόν χρόνια από την εισβολή, ενώ γινόταν λόγος για μακροχρόνιο αγώνα, ο αγώνας αυτός δεν είχε επίσημα τουλάχιστο τοποθετηθεί καν στην ορθή του βάση. Είναι ευχάριστο το γεγονός όμως ότι για πρώτη φορά, αμέσως μετά τις εκλογές ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, διευκρίνισε επίσημα αυτό το πολύ σημαντικό θέμα, τονίζοντας σε συνέντευξή του σε Αθηναϊκή εφημερίδα, ότι: « Το Κυπριακό τοποθετείται τώρα, σε νέα βάση. Είναι αγώνας ελευθερίας ». Η δήλωση αυτή του Μακαριωτάτου ήταν η τρανότερη απόδειξη της αρνητικής και καταλυτικής επίδρασης που είχε πάνω στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η πολιτική και οι λανθασμένες αντιλήψεις, εντυπώσεις και ενδείξεις που είχε ο κ. Κληρίδης, που έθετε και εξακολουθεί να θετή σαν προϋπόθεση, για τη λύση του Κυπριακού κάποιες «ουσιαστικές» όπως τις χαρακτηρίζει εδαφικές υποχωρήσεις από την Τουρκία και όχι την απελευθέρωση των κατεχομένων εδαφών. Για την ανάγκη να τοποθετηθεί το Κυπριακό επίσημα στην ορθή του βάση γράψαμε πολύ πριν από τις εκλογές τονίζοντας ότι ένας σημαντικός λόγος για τη διεξαγωγή εκλογών ήταν να εκλέγει μία βουλή που να πιστεύει στην σημασία του απελευθερωτικού αγώνα και που να απορρίπτει το συμβιβασμό και ενδοτισμό, σαν μέθοδο για τη λύση και που θα έδιδε στον Μακάριο τη δύναμη να υιοθετήσει επίσημα αυτή την πολιτική, που ξεφεύγει από τα πλαίσια της άρνησης της αποδοχής των τετελεσμένων μόνο και προχωρεί στην τοποθέτηση ισχυρής και θετικής βάσεως για αγώνα.

Δεν θα προχωρήσουμε αναλύοντας τη σημασία της τοποθέτησης του Κυπριακού στην ορθή του βάση, αλλά αφού αναφέρουμε μόνο ενδεικτικά μερικές άλλες ουσιαστικές προϋποθέσεις για την ευόδωση του αγώνα μας, θα επιχειρήσουμε να εξετάσουμε πως πιστεύουμε ότι θα εξασφαλισθούν αυτές οι προϋποθέσεις. Σαν προϋποθέσεις για την ευόδωση του απελευθερωτικού μας αγώνα, μπορούμε να αναφέρουμε, την οικονομική αναδραστηριοποίηση, την αμυντική θωράκιση, τη διεθνή κινητοποίηση υπέρ των δικαίων μας, την αξιοποίηση όλων των παραγόντων που επηρεάζουν την εξέλιξη διεθνών προβλημάτων όπως το Κυπριακό κ.λ.π.

Πιστεύουμε ότι για να γίνουν όλα αυτά χρειάζεται πάνω απ' όλα η ενεργός και πιο άμεση συμμετοχή του συνόλου του λαού μας στον αγώνα.

Συμμετέχει, λοιπόν, σήμερα ενεργά και άμεσα το σύνολο του λαού μας στον αγώνα; Και αν δεν συμμετέχει, γιατί συμβαίνει αυτό και πώς θα εξασφαλισθεί η συμμετοχή του;

Αναφέροντας το γεγονός ότι δεν υπάρχει δίκαιη κατανομή των οικονομικών βαρών, βλέπουμε αμέσως ένα παράγοντα που συντελεί στη μη συμμετοχή όλων στον αγώνα. Θα μπορούσαμε ακόμα ν' αναφέρουμε, το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κάποιες εκκρεμότητες και ατασθαλίες και σ' αυτή ακόμα τη συμμετοχή όλων των στρατευσίμων στον αγώνα.

Αλλά γενικεύοντας μπορούμε να πούμε, ότι βασικά δεν εξασφαλίστηκε η ενεργός και όσο το δυνατό πιο άμεση συμμετοχή του λαού μας στον αγώνα, γιατί ο αγώνας αυτός δεν κατευθύνεται από το λαό.

Και εξηγούμαστε.
Είναι γεγονός ότι η ευθύνη για τον αγώνα βρίσκεται στα χέρια της υπεύθυνης αντιπροσωπευτικής ηγεσίας που εκλέγεται άμεσα από το λαό. Πιστεύουμε όμως ότι αυτό δεν είναι αρκετό. Χρειάζονται μερικά πιο θαρραλέα βήματα για την εξασφάλιση της ενεργού συμμετοχής του λαού.

Βασικά θεωρούμε σαν απαραίτητη προϋπόθεση, την εδραίωση τέτοιων αρχών και διαδικασιών στη Πολιτική, Κοινωνική και Οικονομική ζωή του τόπου ώστε, η ηγεσία και όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν, είτε έμμεσα άμεσα τις εξελίξεις, στο πρόβλημα μας, να καταστεί εφικτό, να αισθάνονται και να είναι τυπικά και ουσιαστικά υπεύθυνοι και υπόλογοι, απέναντι στο λαό, ώστε να ενεργούν όχι μόνο σαν αντιπρόσωποι, αλλά και σαν εντολοδόχοι του. Και δεν αποτελεί αυθαίρετο συμπέρασμα το πιο πάνω. Για να 'μαστε όμως δίκαιοι η ευθύνη δεν βαρύνει αποκλειστικά την ηγεσία. Το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης βρίσκεται στο θεσμικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο λειτουργεί το Κράτος και το οποίο είχε επιβληθεί στον Κυπριακό λαό από τις συνθήκες της Ζυρίχης. Η ευθύνη της ηγεσίας περιορίζεται στο γεγονός ότι, δεν είχε συλλάβει την σημασία της έλλειψης των διαδικασιών που θα την καθιστούσαν όχι απλό αντιπρόσωπο, αλλά ουσιαστικά εντολοδόχο του λαού.

Φέρνοντας κάποιος το παράδειγμα των τελευταίων εκλογών, μπορεί να πει ότι ο λαός, ενήργησε σαν εντολέας, εξουσιοδοτώντας τη Βουλή και τον Μακάριο, να τοποθετήσουν το Κυπριακό στην ορθή του βάση και να προχωρήσουν στην υλοποίηση των εξαγγελθέντων ή και άλλων μέτρων για την ευόδωση του αγώνα μας, αμφισβητώντας τη βαρύτητα του προηγούμενου συμπεράσματός μας. Από μία άποψη αυτό είναι ορθό, αλλά εκείνο που βασικά εννοούμε και που δεν υπάρχει, είναι οι προϋποθέσεις ώστε να μπορεί ο λαός να κινητοποιείται, να εκφράζεται και να διαφοροποιεί αν χρειαστεί τους όρους της εντολής του κάθε στιγμή, εφόσον το επιβάλλουν οι συνθήκες.

Προτού προχωρήσουμε, αναφέρουμε ενδεικτικά, μερικά παραδείγματα οργάνων και αξιωματούχων του Κράτους, που η έλλειψη της βασικής αυτής δημοκρατικής διαδικασίας στη λειτουργία τους οδήγησε σε εσφαλμένους χειρισμούς, σοβαρών προβλημάτων και σε πράξεις και παραλείψεις που παρεμπόδισαν και παρεμποδίζουν την ομαλή λειτουργία του Κράτους.

Και πρώτα απ' όλα ο Πρόεδρος του Κράτους, Συνταγματικά δεν είναι υπόλογος στη Βουλή και έχει τέτοιες εξουσίες που δεν επιτρέπουν τον έλεγχο πράξεων και παραλήψεων από το Λαό. Φυσικά εκλέγεται άμεσα από το λαό, αλλά όπως παραδέχεται και ο ίδιος διέπραξε λάθη. Και διέπραξε λάθη πρώτα γιατί τα λάθη είναι ανθρώπινα και δεύτερο γιατί οποιαδήποτε διαφωνία πάνω στους χειρισμούς των προβλημάτων που είναι στην αρμοδιότητα του, έμενε απλώς σαν έκφραση διαφωνίας. Δεν υπήρχαν δηλαδή οι μηχανισμοί που θα επέτρεπαν στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα να διαφοροποιήσουν τους εσφαλμένους χειρισμούς.

Μετά ακολουθούν μία σειρά από όργανα, αξιωματούχους και παράγοντες που επηρεάζουν την Πολιτική, Κοινωνική και Οικονομική ζωή του τόπου, που διορίζονται από τον Πρόεδρο, χωρίς να υπάρχουν μηχανισμοί και διαδικασίες, ελέγχου των κριτηρίων επιλογής και διορισμού τους, αλλά και το πιο σημαντικό χωρίς όλοι οι αξιωματούχοι να είναι υπόλογοι και υπεύθυνοι απέναντι σ' αυτούς που οι πράξεις και παραλείψεις τους, τους επηρεάζουν. Αναφέρουμε εδώ ενδεικτικά πάλι τον Γενικό Εισαγγελέα, τον Διευθυντή του Ρ.Ι.Κ., τον Διοικητή Συνεργατικής Αναπτύξεως, τον Πρόεδρο των Κοινωνικών Επιχειρήσεων, τον Αρχηγό της Αστυνομίας, τα μέλη της Επιτροπής Δημοσίας Υπηρεσίας κ.λ.π.

Φυσικά θα πει κάποιος, οι παράγοντες αυτοί έχουν κάποια πιο συλλογικά ελεγκτικά όργανα. Αυτά όμως τα όργανα, αν δεν είναι διορισμένα από τους ιδίους, οπωσδήποτε δεν λειτουργούν με βάση οποιεσδήποτε εντολές που να προέρχονται από τους άμεσα επηρεαζόμενους ή τουλάχιστο να αποτελούν εκτίμηση των αισθημάτων των ενδιαφερομένων.

Πρέπει στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε ότι όλα όσα αναφέραμε πιο πάνω, δεν αποτελούν μορφή κατά του Προέδρου του Κράτους ή των άλλων παραγόντων, αλλά πιστεύουμε ότι εκτός από τα παραδείγματα λαθών, εσφαλμένων χειρισμών ή και τάσεων αυθαιρεσίας και ασυδοσίας ακόμα, και μόνη η έλλειψη θεσμικού πλαισίου για πιο δημοκρατική λειτουργία των αξιωματούχων και οργάνων του Κράτους, αποτελεί ισχυρό τεκμήριο για την απόδειξη του ισχυρισμού μας ότι ο λαός είναι υποχρεωμένος να δέχεται παθητικά τα θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα των πράξεων και παραλείψεων, να μην μετέχει καθόλου στη διαδικασία λήψεως σοβαρών αποφάσεων και να μη διαθέτει ούτε τρόπους αντιδράσεως.

Αφού λοιπόν ο λαός δεν μετέχει στη διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων για τα προβλήματα του και εφ' όσον οι πράξεις και παραλείψεις των οργάνων αυτών έχουν έμμεση ή άμεση επίδραση στον αγώνα μας, η συμμετοχή του λαού μας στον αγώνα, ούτε άμεση, αλλά ούτε καν ουσιαστική είναι.

Είναι γεγονός ότι τα άτομα σαν άνθρωποι κάνουν λάθη, ένας λαός όμως, ή τουλάχιστον η πλειοψηφία του, αν είναι καλά ενημερωμένος, δεν μπορεί να κάνει λάθη. Και αν όμως ληφθούν μέσα από τέτοιες δημοκρατικές διαδικασίες, λανθασμένες αποφάσεις, οι επιπτώσεις τους θα βαρύνουν τον ίδιο το λαό, που έτσι κι' αλλιώς υφίσταται τις επιπτώσεις αποφάσεων που λαμβάνονται ερήμην του.

Πολλοί φυσικά λεν ότι ο λαός μας είναι ανώριμος και προσπαθούν να δικαιολογήσουν με τον τρόπο αυτό την παραπλάνηση, το ρυμούλκημα και το πατρονάρισμα του λαού.

Όπως γράψαμε μια άλλη φορά, ο λαός μας δεν είναι ανώριμος και το απόδειξε, είναι απλώς το θύμα, μίας δοτής εξουσίας που θέλει τον λαό πάντοτε να ακολουθεί και να πληρώνει τις ζημιές και τα λάθη, παρά να ρυθμίζει την Πολιτική, Κοινωνική και Οικονομική ζωή του τόπου.

Τι χρειάζεται λοιπόν να γίνει για να μπορεί ο λαός να εκφράζεται, να κινητοποιείται και να διαφοροποιηθεί ή αν χρειαστεί την εντολή του προς την ηγεσία;

Όπως αναφέραμε πιο πριν επιβάλλεται να εδραιωθούν και να λειτουργήσουν, μέσα, μέσα στο Κράτος, αλλά γενικότερα και στο σύνολο του Κοινωνικού μας συστήματος τέτοιες διαδικασίες που να καθιστούν όλους τους αξιωματούχους του Κράτους, όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν έμμεσα ή άμεσα την Πολιτική, Κοινωνική και Οικονομική ζωή του τόπου, εντολοδόχους των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων και σαν συνέπεια αυτού, υπεύθυνους και υπόλογους απέναντι σ' αυτούς που οι πράξεις ή παραλείψεις τους, τους επηρεάζουν.

Μ' αυτό τον τρόπο θα εξασφαλισθεί η αμεσότεροι συμμετοχή των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, για τα προβλήματα τους.

Δεδομένου ότι τα θεσμικά πλαίσια του Κοινωνικού μας συστήματος δεν εξασφαλίζουν τουλάχιστο αποτελεσματικά την προϋπόθεση αυτή, η λύση πρέπει βασικά ν' αναζητηθεί στη διαφοροποίηση των θεσμών που διέπουν τη λειτουργία των διαφόρων οργάνων.

Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι εκτός από το θεσμικό πλαίσιο, λείπει και η ορθή άμεση τακτική και υπεύθυνη ενημέρωση και τα απαιτούμενα κανάλια επικοινωνίας με τους άμεσα επηρεαζόμενους ώστε να εξασφαλίζεται τουλάχιστο πιο πλατειά και οργανωμένα σε κάποιο βαθμό η έκφραση διαφορετικής απόψεως πάνω στις πράξεις των οργάνων. Κι' αυτό το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό γιατί αν υπήρχε τουλάχιστο αυτό, θα θεραπευόντουσαν πολλές από τις ατέλειες του θεσμικού πλαισίου της λειτουργίας τους. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο που συντελεί στη μη ουσιαστική και αμεσότεροι συμμετοχή του λαού μας στη διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων ή τουλάχιστο στην έκφραση και προώθηση των αποφάσεων του. Ένα μεγάλο μέρος του λαού μας αν όχι η πλειοψηφία του δεν είχε οργανωμένη έκφραση.

Αυτό συμβαίνει γιατί από την μία οι διάφορες ομάδες πιέσεως όπως είναι οι Συντεχνιακές και άλλες εξειδικευμένες οργανώσεις, ασχολούνται με εξειδικευμένα προβλήματα και δεν έχουν τη δύναμη και τα μέσα να προωθήσουν λύσεις σε πολύμορφα ή γενικότερα προβλήματα. Από την άλλη η Βουλή και σε επέκταση τα κόμματα, που παρόλη την αδυναμία τους, για θεσμικούς λόγους να επιβάλλουν την λαϊκή θέληση, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εδραίωση των διαδικασιών που να επιτρέπουν την πιο ουσιαστική άμεση και ενεργό συμμετοχή του λαού, στη διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων, δεν ήταν σε θέση να διαδραματίσουν αυτό το ρόλο, γιατί δεν υπήρχαν στο τόπο, μαζικά κόμματα Δημοκρατικών αρχών, που να καθιστούν τους βουλευτές όχι μόνο αντιπροσώπους αλλά και εντολοδόχους του λαού. Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η αυξημένη ευθύνη της Δημοκρατικής Παρατάξεως που καλύπτει ένα χώρο άσχετο με το δογματισμό της Αριστεράς και την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων που χαρακτηρίζει κατά κανόνα τη Δεξιά. Σαν συμπέρασμα από τα όσα αναφέραμε πιο πάνω, βλέπουμε ότι βγαίνει αβίαστα το γεγονός ότι ο λαός δεν συμμετέχει ουσιαστικά και ενεργά στον αγώνα και ούτε μπορεί να συμμετάσχει εκτός αν διαφοροποιηθεί το θεσμικό πλαίσιο του Κοινωνικού μας συστήματος ή τουλάχιστο αν υπάρξουν διαδικασίες και κανάλια για την ορθή και υπεύθυνη ενημέρωση του λαού και αν ο λαός οργανωθεί σε μαζικά κόμματα Δημοκρατικών αρχών.

Τελειώνοντας εκφράζουμε την ακλόνητη πίστη ότι: Πρώτον, η απουσία των διαδικασιών που να επιτρέπουν την αμεσότεροι και ενεργότερη δυνατή συμμετοχή του λαού στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, συντέλεσε στη διάπραξη λαθών και τη λήψη εσφαλμένων αποφάσεων που επηρέασαν άμεσα τις εξελίξεις την τελευταία 16ετία. Δεύτερο: Η απουσία θεσμικών πλαισίων που να επιτρέπουν τη δημοκρατική λειτουργία του κράτους δεν είναι άσχετη με κάποιες σκοπιμότητες και συμφέροντα που ήθελαν να εξυπηρετήσουν οι Άγγλοι, επιβάλλοντας το Σύνταγμα της Ζυρίχης. Τρίτο: Ότι αν δεν εξασφαλισθεί η αμεσότερη και ενεργότερη συμμετοχή του λαού στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων για τα προβλήματα του, δεν μπορούμε να μιλούμε για συμμετοχή του λαού στον αγώνα και τέταρτο: Όσο απαισιόδοξο κι αν είναι, δεν νομίζουμε ότι απέχει πολύ από την πραγματικότητα, να εκφράσουμε την άποψη ότι, χωρίς την άμεση συμμετοχή του λαού στον αγώνα δεν μπορούμε να αναμένουμε καλύτερα αποτελέσματα από τους χειρισμούς της ηγεσίας μας από τα αποτελέσματα των χειρισμών της τελευταίας 16ετίας.